Schrijven Van Een Essay Voorbeeld Brieven

Een essay schrijven

4 Delen:BeginnenJe essay schrijvenJe essay verbeterenJe essay voorbereiden

Regelmatig krijg je voor een vak op de middelbare school of op de universiteit de opdracht om een essay te schrijven. Het lijkt misschien overweldigend om een essay te moeten schrijven, maar dit hoeft niet zo te zijn. Als je jezelf genoeg tijd geeft om je essay voor te bereiden, te schrijven en te verbeteren, dan zul je je geen zorgen hoeven te maken.

Stappen

Deel 1

Beginnen

  1. 1

    Plan tijd in om te schrijven. Het is niet mogelijk om in tien minuten een essay te schrijven. Je kunt jezelf het beste genoeg tijd geven om het essay te schrijven en te verbeteren. Idealiter deel je je tijd zo in dat je na elke versie even pauze kunt nemen. Als je echter niet veel tijd meer hebt voordat je je essay in moet leveren, dan zul je de tijd die je nog hebt zo efficiënt mogelijk moeten gebruiken.

  2. 2

    Ga aan de slag en schrijf. Het is belangrijk om je essay goed voor te bereiden, maar uiteindelijk gaat het erom dat je gewoon moet beginnen met schrijven. Onthoud dat je later altijd nog zaken aan kunt passen en verbeteren, en dat het herschrijven van grote delen van je essay onderdeel van het schrijfproces is.

  3. 3

    Schrijf een eerste versie van je these. Je these is een van de belangrijkste onderdelen van je essay. Een these vat in één zin het belangrijkste standpunt of redenering van je essay samen. Je lezers weten zo wat je in je essay wilt laten zien of bewijzen. Alle onderdelen van je essay moeten op een duidelijke manier met je these verbonden zijn.[1]
    • Je docent verwacht om in het eerste stuk van je essay een goed geschreven en helder gestructureerde these (stelling) te zien. Zet je these aan het einde van de eerste alinea.
    • Als je niet begrijpt hoe je een these moet schrijven, vraag je docent dan om hulp. Dit is een belangrijk concept dat bij vakken waarvoor je essays moet schrijven steeds terug zal komen.
  4. 4

    Schrijf de inleiding. Wanneer je een sterke, overtuigende these hebt bedacht, kun je de rest van de inleiding eromheen schrijven. Je kunt met deze stap ook wachten tot nadat je de kern van je essay geschreven hebt. Dit is een goed idee als het schrijven van de inleiding wat overweldigend is. De beste inleidingen trekken de aandacht van de lezer en zorgen ervoor dat hij verder wil lezen. Enkele effectieve strategieën voor het schrijven van een inleiding zijn:[2]
    • Een persoonlijke anekdote vertellen
    • Verwijzen naar een verrassend feit of een statistisch gegeven
    • Een wijdverbreid misverstand uit de weg ruimen
    • De lezer uitdagen om zijn vooroordelen onder de loep te nemen
  5. 5

    Maak een schrijfschema voor de rest van je essay. Het maken van een schrijfschema helpt om een basisstructuur voor je essay op papier te zetten, die je vervolgens ook kunt gebruiken wanneer je klaar bent om je essay te gaan schrijven. Bekijk je aantekeningen en de schrijfoefeningen die je gedaan hebt en bedenk hoe je deze informatie in een schrijfschema kunt ordenen. Wat moet je eerst behandelen, wat is het tweede punt dat je aansnijdt, wat komt daarna, etc.?[3]
    • Je kunt een tekstverwerker op je computer gebruiken om een genummerd schrijfschema te maken, maar je kunt het ook gewoon op papier opschrijven.
    • Maak je geen zorgen dat je bij het maken van je schrijfschema te gedetailleerd bent. Probeer gewoon de basis op papier te zetten.

Deel 2

Je essay schrijven

  1. 1

    Verzamel al je aantekeningen en informatie. Voordat je met schrijven begint, moet je alle aantekeningen, boeken en andere informatie verzamelen die je nodig hebt om de vraag in de schrijfopdracht te kunnen beantwoorden. Om een goed essay te kunnen schrijven is het belangrijk dat je met argumenten en bewijzen komt. Probeer je essay dus niet te schrijven zonder deze informatie. Als je tijd hebt, lees je aantekeningen dan nog eens voordat je begint.
    • Zorg ervoor dat je je schrijfschema ook bij de hand hebt. Je kunt het schrijfschema dat je gemaakt hebt gebruiken als handleiding bij het schrijven van je essay. Probeer alle punten in je schrijfschema uit te werken in de volgorde waarin je ze hebt neergezet.
  2. 2

    Gebruik aan het begin van elke alinea een kernzin. Door kernzinnen te gebruiken weten je lezers wat er in een bepaalde alinea besproken wordt. Als je een tentamen met essayvragen hebt, begin dan elke alinea met een kernzin zodat je docent je ideeën op een heldere en directe manier kan zien ontwikkelen.[4]
    • Probeer een kernzin te zien als een manier om je lezers te vertellen waar je het de rest van de alinea over gaat hebben. Je hoeft de hele alinea niet samen te vatten in een kernzin. Geef de lezers gewoon een idee van wat er komen gaat.
    • In een alinea die de opkomst en ondergang van Okonkwo beschrijft in "Things Fall Apart" van Chinua Achebe, kun je bijvoorbeeld beginnen met een kernzin als: "Okonkwo is een arme jongeman die uiteindelijk rijk wordt en veel aanzien geniet".
  3. 3

    Werk je ideeën zoveel mogelijk uit. Zorg ervoor dat je aan je antwoorden zoveel mogelijk details toevoegt. Vergeet niet dat het opvullen van je essay met betekenisloze teksten of erg langdradige zinnen geen effectieve techniek is voor het schrijven van een essay. De meeste docenten hebben dit namelijk direct door. Je docent heeft tijdens zijn loopbaan waarschijnlijk al honderden of misschien wel duizenden essays van studenten gelezen, dus hij zal het zien wanneer een essay loze tekst bevat. Neem in plaats daarvan informatie in je tekst op die je essay nuttig en boeiend maakt. Als je vastzit, gebruik dan de volgende goede strategieën om je ideeën uit te kunnen werken:
    • Opnieuw schrijfoefeningen doen. Om je ideeën zoveel mogelijk uit te kunnen werken, kun je proberen om opnieuw een schrijfoefening te doen, zoals freewriting, het maken van een lijst of clusteren. Je kunt je aantekeningen en boeken ook nog eens doorlezen om te zien of er iets is dat je gemist hebt of vergeten bent.
    • Het schrijfcentrum van je universiteit of school bezoeken. Als jouw universiteit of school een schrijfcentrum heeft, ga er dan naartoe en neem je essay mee. Enkele universiteiten en hogescholen in ons land hebben zo'n centrum of bieden op een andere manier ondersteuning bij het schrijven van essays en scripties. Een schrijfcentrum kan je gratis helpen en zorgt ervoor dat je in welk stadium van het schrijfproces dan ook betere teksten kunt leren schrijven.
    • Praten met je docent. Sommige docenten ontvangen hun studenten graag om ze te helpen met hun essays. Als je docent een spreekuur heeft of je de mogelijkheid biedt om een afspraak te maken wanneer je hulp nodig hebt, doe hier dan je voordeel mee. Ga naar je docent toe en bespreek de manieren waarop je je essay kunt verbeteren voordat je het inlevert.
  4. 4

    Verwijs naar bronnen in de MLA-stijl. Als je bronnen in je essay gebruikt, dan moet je ernaar verwijzen in de stijl waaraan je docent de voorkeur geeft. De MLA-stijl is het meest gebruikte verwijssysteem, en je zult dus moeten weten hoe je dit gebruikt. Je moet in de tekst naar je bronnen verwijzen en aan het eind van je essay tevens een literatuurlijst toevoegen.
    • Een literatuurlijst in MLA-stijl begin je op een nieuwe pagina aan het eind van je essay. In een literatuurlijst moet je alle bronnen opnemen die je gebruikt hebt voor je essay. Je moet voor elke bron genoeg informatie geven zodat de lezer deze gemakkelijk zelf op kan zoeken. Om een boek in je lijst op te nemen moet je bijvoorbeeld de achter- en voornaam van de auteur vermelden, evenals de titel van het boek, de plaats van uitgave, de uitgever, het jaar van uitgave en het medium (digitaal of fysiek).[5]
    • Een verwijzing in de tekst in MLA-stijl vermeldt de achternaam en het betreffende paginanummer tussen haakjes. Je moet een verwijzing in de tekst opnemen voor alle informatie die je uit een bron citeert, samenvat of parafraseert. Je plaatst deze verwijzing direct na de informatie uit de bron door de achternaam van de schrijver en het paginanummer tussen haakjes te vermelden.[6] Een verwijzing in de tekst voor een citaat uit "Things Fall Apart" zou er als volgt uitzien "..." (Achebe 57).
  5. 5

    Werk naar een conclusie toe. Een essay gaat meestal van algemeen naar specifiek. Je kunt deze basisstructuur zien als een omgekeerde piramide of als een trechter. Wanneer je bij je conclusie komt, moet het lijken alsof de informatie in je conclusie vanzelfsprekend is. Het is in essentie een samenvatting van alles wat je in je hele essay hebt proberen te bewijzen.[7] Je kunt je conclusie echter ook voor andere doeleinden gebruiken. Misschien wil je je conclusie wel gebruiken om het volgende te doen:
    • Extra informatie toevoegen om tot een genuanceerder oordeel te komen
    • Aangeven dat er behoefte is aan een vervolgonderzoek
    • Speculeren hoe in de toekomst de huidige situatie zal veranderen

Deel 3

Je essay verbeteren

  1. 1

    Geef jezelf genoeg tijd. Het is geen goed idee om tot de laatste minuut te wachten met het verbeteren van je essay. Probeer tenminste enkele dagen in te plannen om je essay te verbeteren, of zelfs meer dan dat als dat mogelijk is. Het is belangrijk om na het afmaken van je essay er één of twee dagen helemaal niet naar te kijken. Ga er vervolgens weer mee aan de slag zodat je je tekst met een frisse blik kunt verbeteren.[8]

  2. 2

    Richt je eerst op het verbeteren van de inhoud van je essay. Sommige mensen kijken alleen naar de grammatica en interpunctie van de tekst wanneer ze een essay verbeteren, maar dit is minder belangrijk dan de inhoud ervan. Beantwoord de vraag in de opdracht zo gedetailleerd mogelijk. Lees de vraag in de schrijfopdracht of de richtlijnen voor je opdracht nog eens en stel jezelf de volgende vragen:[9]
    • Heb ik de vraag voldoende beantwoord?
    • Heb ik een duidelijke these? Richt mijn essay zich op mijn these?
    • Ondersteun ik mijn standpunt met voldoende bewijzen en argumenten? Is er nog iets anders wat ik zou kunnen toevoegen?
    • Heeft mijn essay een bepaalde logica? Volgt het ene idee logisch op het andere? Als dat niet zo is, hoe kan ik dit dan verbeteren?
  3. 3

    Vraag een vriend om je essay te lezen. Het kan ook helpen om een vriend of klasgenoot naar je werk te laten kijken. Iemand anders ziet misschien kleine foutjes of andere zaken die jij gemist hebt omdat je al zoveel naar de tekst gekeken hebt.[10]
    • Wissel essays uit met een vriend uit je klas. Je kunnen elkaars essays lezen en elkaar feedback geven om ervoor te zorgen dat jullie allebei een zo goed mogelijk essay inleveren.
    • Zorg ervoor dat je de essays tenminste een dag voor de inleverdatum uitwisselt zodat je tijd hebt om de fouten die je vriend vindt te corrigeren.
  4. 4

    Lees je essay hardop voor. Het hardop voorlezen van je essay kan je helpen om kleine foutjes te vinden die je anders misschien niet gezien had.[11] Lees je essay langzaam hardop voor en houd een potlood in je hand (of zit klaar om je tekst op de computer te kunnen aanpassen).
    • Tijdens het lezen corrigeer je alle fouten die je vindt en onderstreep je alle dingen waarvan jij denkt dat ze beter zouden kunnen, bijvoorbeeld door het toevoegen van meer gedetailleerde informatie of door de tekst anders te verwoorden zodat het duidelijker is.

Deel 4

Je essay voorbereiden

  1. 1

    Analyseer het onderwerp of de schrijfopdracht. Neem de tijd om de vraag in de schrijfopdracht of de richtlijnen te lezen en denk na wat de opdracht je precies vraagt om te doen. Onderstreep steekwoorden, zoals beschrijf, vergelijk, leg uit, beargumenteer of stel voor. Onderstreep tevens de centrale thema's of ideeën die je voor de opdracht moet bespreken, zoals vrijheid, familie, verlies, liefde, etc.[12]
    • Als je de opdracht niet begrijpt en niet weet wat er precies van je gevraagd wordt, vraag het dan aan je docent. Voordat je aan de opdracht begint, is het belangrijk om ervoor te zorgen dat je een duidelijk idee hebt van wat je docent van je vraagt.
  2. 2

    Denk na over je lezers. Je essay zal in de eerste plaats natuurlijk gelezen worden door je docent. Voordat je gaat schrijven, moet je dus nadenken over de behoeften en verwachtingen van je docent.[13] Enkele fundamentele zaken die je docent graag wil zien en van je verwacht, zijn:
    • Een goed gedetailleerd antwoord dat voldoet aan de eisen in de opdracht.
    • Een helder en op directe wijze geschreven essay dat gemakkelijk leesbaar is.
    • Een goed verzorgde tekst zonder kleine foutjes, zoals typ- of spelfouten.
  3. 3

    Bedenk welke elementen je in je essay moet opnemen. Nadat je nagedacht hebt over de verwachtingen van je docent, moet je de tijd nemen om te bedenken hoe je deze brede doelen kunt bereiken. Denk na welke informatie je in je essay moet opnemen.
    • Als je bijvoorbeeld de opdracht hebt gekregen om over een bepaald personage in een boek te schrijven, dan zul je een hoop details over dat personage moeten vertellen. Je zult waarschijnlijk sommige stukken in het boek nog eens moeten lezen en je aantekeningen uit de les nog eens moeten bekijken.[14]
    • Om ervoor te zorgen dat je essay gemakkelijk leesbaar is, moet je zorgen dat alle elementen in de tekst in een logische volgorde staan. Je kunt dit bereiken door de tijd te nemen om een schrijfschema te maken. Wanneer je klaar bent, moet je tevens controleren of je tekst een bepaalde logica heeft.
    • Het zal gemakkelijker zijn om een goed verzorgde tekst te schrijven als je vroeg begint en jezelf veel tijd geeft om je essay te verbeteren voordat je de definitieve versie inlevert. Probeer als dat mogelijk is om de eerste versie een week voor de inleverdatum af te hebben.
  4. 4

    Werk je ideeën uit. Schrijfoefeningen kunnen helpen om bepaalde details op papier te krijgen die je eigenlijk al weet, en deze verder uit te werken. Dit zorgt ervoor dat je goed kunt beginnen met het schrijven van je essay. Enkel nuttige schrijfoefeningen zijn:[15]
    • Freewriting. Tijdens deze oefening schrijf je gewoon zoveel als je kunt zonder te stoppen. Als je niets kunt bedenken om over te schrijven, schrijf je "Ik kan niks bedenken om over te schrijven," totdat je wel een idee krijgt. Nadat je klaar bent lees je wat je geschreven hebt en onderstreep of markeer je alle informatie die je kunt gebruiken voor je essay.
    • Een lijst maken. Bij deze oefening maak je een lijst van alle informatie en details die te maken hebben met de essayopdracht. Nadat je alles wat je kunt bedenken hebt opgeschreven, lees je het en omcirkel je de belangrijkste informatie voor je essay.
    • Clusteren. Bij deze oefening verbind je op een vel papier verschillende ideeën met elkaar met behulp van lijnen en cirkels. Je kunt bijvoorbeeld beginnen door je onderwerp midden op de pagina te schrijven en vervolgens naar de randen van het papier toe te werken door andere ideeën op te schrijven die met het centrale onderwerp verbonden zijn. Ga door met het bedenken van ideeën en het maken van connecties totdat dit je niet meer lukt.
  5. 5

    Doe onderzoek naar je onderwerp, als dat nodig is. Als je docent je gevraagd heeft om onderzoek te doen voor je essay, dan moet je dit ook doen voordat je begint met schrijven.[16] Maak gebruik van de databanken waar je via de bibliotheek toegang tot hebt, evenals andere bronnen, om zo de best mogelijke informatie voor je essay te verzamelen.
    • Goede bronnen die je voor een essay kunt gebruiken zijn boeken, artikelen uit wetenschappelijke tijdschriften, krantenartikelen uit betrouwbare nieuwsbronnen (zoals de Volkskrant, Trouw en NRC Handelsblad) en webpagina's van de overheid of de universiteit.
    • Veel docenten kijken bij het geven van een cijfer naar de kwaliteit van de gebruikte onderzoeksbronnen. Als je dus bronnen van een slechte kwaliteit gebruikt, zoals blogs en artikelen op internet waarbij de auteur niet vermeld wordt, dan krijg je wellicht een slecht cijfer.
    • Als je niet zeker weet of een bepaalde bron van een goede kwaliteit is, vraag het dan aan je docent of een bibliothecaris.

Tips

  • Als je ervoor kiest om iemand anders feedback te laten geven op je essay, probeer dan iemand te vragen die tot de doelgroep van je essay behoort. Je zult je literaire analyse van "To Kill a Mockingbird" niet kunnen verbeteren als je het door iemand laat nakijken die het boek nog nooit gelezen heeft.

Waarschuwingen

  • Stel het schrijven van je essay niet uit tot de laatste minuut. Een goed essay schrijven kost tijd en vereist een zorgvuldige voorbereiding.

Naast hoofdredacteur van Schrijven Magazine en Schrijven Online is Louis Stiller ook docent essayschrijven bij de Schrijversvakschool in Amsterdam, en auteur van een aantal essayboeken. Tevens is hij auteur van het boek 'Essays schrijven', in de Schrijfbibliotheek van Augustus.

Deel 1: Essays, hoezo?

Essays zijn overal, elke dag. In de krant, op de radio, in de Tweede Kamer, in de klas, in de kerk. Elke dag vergasten auteurs Ca of Mu ons op een essayjuweeltje in het linkerbenedenhoekje van de Volkskrant. Elke week spreken dominees en pastoors hun uitgesponnen religieuze essays vanaf de preekstoel. Elke maand verschijnen tientallen literaire essays in tijdschriften als Tirade, De Gids of Bunker Hill – soms vermomd als recensie, monografie of ingezonden brief.

Door deze alomtegenwoordigheid zouden we het essay het meest succesvolle literaire genre kunnen noemen. Nog meer dan gedichten en verhalen. Die tref je weliswaar tegenwoordig ook op de merkwaardigste plaatsen aan, maar de veelkoppigheid van het essay maakt dat je vaak als lezer, kijker of luisteraar nauwelijks door hebt dat je met een essay te maken hebt. Ingezonden brief van een brandweercommandant in NRC Handelsblad: essay. Slotbeschouwing bij het najaarsoverleg: essay: Gesproken column van Francisco van Jole in De Leugen Regeert: essay.

Ondanks deze brede verschijning lijkt het essay nog altijd het literaire genre met de minste status te zijn. Romanschrijver, dat willen we worden, of dichter; toneelschrijver zou ook mooi zijn, misschien scenarist. Verhalenverteller, ook leuk. Maar essayist? Ooit een groepje adolescenten bij de studie Nederlands met rode konen horen discussiëren wie betere essays schrijft: Piet Meeuse of Bas Heine? Weliswaar wordt de PC Hooftprijs afwisselend uitgereikt aan een dichter, een prozaïst en een essayïst, maar nog nooit hoorde ik een aangeschoten jongedame in de kroeg opscheppen dat zij de beste essayist van Nederland wil worden. Veel uitgevoerd, weinig begeerd: dat is het lot van het essay. Het zij zo.

Oefening:

  • Bedenk: waar kun je essays aantreffen? In welke media, op welke plekken?
  • Wat doen die essays? Wat is hun doel, hun functie?
  • Probeer voor jezelf te formuleren wat essays zijn.

Deel 2: Op zoek naar de persoonlijke vraag

Wat een essay precies is, is nog altijd voer voor vele discussies. Is elke willekeurige column en recensie in een dag- of weekblad er een, hoort een biografie ook tot het genre, en kun je alle schoolopstellen essays noemen? Dat laatste is nog niet eens zo’n rare veronderstelling, als je naar het curriculum van Amerikaanse en Engelse scholen kijkt. Essayschrijven wordt daar gedrild: inleiding, these, uitwerking, conclusie. Ook de dikke Van Dale lijkt een Angelsaksische knieval te maken door een essay te definiëren als ‘een persoonlijk gekleurde verhandeling over een wetenschappelijk of letterkundig onderwerp’, met daarachter een grote pijl en het woord ‘opstel’.

Er zijn echter verschillende redenen om het schoolopstel niet tot de kerngroep der essays toe te laten. Een van de belangrijkste argumenten is dat een écht essay een persoonlijk onderzoek is, een gedachtenexperiment waarbij je van te voren niet weet waar het je zal leiden. En zelfs als je nergens uitkomt, dan nog is het soms boeiend om op te schrijven hoé je van punt A naar punt G kwam, via F, S, L en – wederom – A. Een opstel heeft daarvoor een veel te rigide structuur. Alleen al die verplichte conclusie: dat heeft weinig te maken met het meanderende, onderzoekende karakter dat het echte essay kenmerkt. De Franse werkwoorden assayer / essaier die ten grondslag liggen aan het genre betekenen dan ook proeven, toetsen of uitproberen. ‘Essayisten zijn vrijbuiters, ze zijn niemand ook maar een zier verplicht,’ concludeert Tanny Dobbelaar dan ook in haar boek Schrijven met Montaigne (besproken in Club Schrijven Magazine 9/5).

Wat zijn dan wel ‘echte’ essays, welke horen tot de kerngroep? Eén naam werd hiervoor al even genoemd, namelijk de grondlegger van het genre, Michel de Montaigne (1533-1592) die zich halverwege zijn leven terugtrok op zijn landgoed om zijn gedachten te ordenen en te scherpen in een nieuwe vorm, die hij de naam essai meegaf. Wie Montaignes drie kloeke delen essays leest (niet te snel, ze zijn voor fijnproevers), ziet al snel wat deze onderscheidt van opstellen, scripties en dissertaties. Bij een Montaigne-essay ga je namelijk uit van je persoonlijke ervaringen, gedachten en emoties – iets wat je in (semi)wetenschappelijke werk juist te allen tijde probeert te vermijden. Vrijwel alle goede essays geven dan ook inzicht in het persoonlijke leven of in de persoonlijke gedachten van de auteur. Niet omdat die belangrijk zijn (soms gaat het om hele eenvoudige waarnemingen), maar omdat ze een aanleiding kunnen vormen om algemeen geldende ideëen te onderzoeken. Wanneer kun je zeggen dat iemand een gelukkig leven heeft gehad? Wat betekent het om verbannen te zijn? Mag een arts fouten maken? Wat is de waarde van vriendschap? Dat soort kwesties worden door Montaigne en zijn nazaten onderzocht.

Uiteindelijk gaat het niet om ‘hoe je érgens over denkt’, maar ‘hóe je ergens over denkt’. Ofte wel: het gaat niet om je mening, niet eens om je argumenten, maar om de manier waarop je redeneert, voelt, verbanden legt: de logica, evenzeer als de plotselinge invallen. Als je een goed essay schrijft, geef je de lezer een kijkje in je geest.

Oefening:

  • Zoek een vraag, een kwestie, een zorg die al een tijd in je hoofd rondwarrelt. Je hoeft er nog geen antwoord op te weten. Liever niet.
  • Probeer je gedachte op te schrijven en kijk of je er een algemene, abstracte vraag uit kunt afleiden.
    Elke essay begint in wezen met zo’n vraag. Kijk vooral naar kwesties waarover je twijfelt: hoe duidelijker het antwoord je voor ogen staat, hoe ongeschikter het onderwerp is voor een essay.
  • Formuleer nu je basisvraag.

Deel 3: Godsbewijs in tien zinnen

Zoek een vraag, een kwestie, een zorg die al een tijd in je hoofd rondwarrelt. Je hoeft er nog geen antwoord op te weten. Liever niet. Probeer je gedachte op te schrijven en kijk of je er een algemene, abstracte vraag uit kunt afleiden. Elke essay begint in wezen met zo’n vraag. Kijk vooral naar kwesties waarover je twijfelt: hoe duidelijker het antwoord je voor ogen staat, hoe ongeschikter het onderwerp is voor een essay. Formuleer nu je basisvraag.

Een persoonlijke aanleiding, zorg of vraag is het beginpunt van een essay, maar daar moet het niet bij blijven. Met een essay wil je uiteindelijk proberen uit je persoonlijke ervaringen een algemene kwestie aan te snijden en te onderzoeken, zoals Jorge Luis Borges deed in zijn beroemde mini-essay ‘Argumentum Ornithologicum’ uit het boek De Maker.

‘Ik sluit mijn ogen en zie een zwerm vogels. Het visioen duurt een seconde of misschien korter; ik weet niet hoeveel vogels ik heb gezien. Was hun aantal bepaald of onbepaald? Deze vraag impliceert die naar het bestaan van God. Als God bestaat, is het aantal bepaald, want God weet hoeveel vogels ik heb gezien. Als God niet bestaat, is het aantal onbepaald, want dan kan niemand de telling verrichten. In dat geval zag ik niet negen, acht, zeven, zes, vijf, vier, drie of twee vogles. Ik zag een aantal tussen de tien en één, dat niet negen, acht, zeven, zes, vijf, enz., is. Een dergelijk getal is niet voorstelbaar: ergo, God bestaat.’

Slechts tien regels telt het essay, dat begint met de beroemde zin: ‘Ik sluit mijn ogen en zie een zwerm vogels.’ Hoeveel vogels het zijn weet Borges niet, en juist dat intrigeert hem. Als God bestaat, weet hij het juiste aantal en is het een bepaald getal. En als God niet bestaat is het een onbepaald getal, want niemand heeft het aantal vogels geteld: het kunnen er drie, vijf, acht of negen zijn. En dus zag Borges in die flits een getal dat niet twee, drie, vier, etcetera was, en dat kan niet. En dat bewijst dat God bestaat.

Van een eenvoudig fantasiebeeld naar een Godsbewijs in tien zinnen: dat is het essay ten voeten uit. Wat ook goed te zien is aan dit voorbeeld is hoe een essay bij de lezer werkt: het biedt geen voordehandliggende conclusie, maar zet aan tot denken, tot redeneren, tot het verzinnen van tegenargumenten. Klopt het wel wat Borges beweert? Hoezo is een onbestaand getal een bewijs dat God bestaat? Kun je het bestaan van God wel beredeneren? De lezer maakt als het ware zélf het essay af.

Oefening:

  • Bedenk hoe je zelf een lezer over je onderwerp kan laten nadenken.
  • Wat prikkelt hem?
  • Hoe kun je hem laten nadenken?
  • Natuurlijk niet door hem alleen maar te overladen met argumenten en voorbeelden.
  • Hoe moet je redeneren, schrijven, om je lezer in zijn hoofd je essay 'af te maken'?

Deel 4: Duwen en trekken

Om een essay goed op te kunnen bouwen, moet je als schrijver eerst vele wegen in je hoofd aflopen. Sommige wegen lopen al snel dood, andere zijn té evident: daarvoor hoeft een lezer je artikel niet te lezen. Zoek dus naar de onverwachte sporen, die je een eind verder brengen. Doe dit door jezelf voortdurend vragen te stellen, argumenten en voorbeelden te verzinnen, losjes te associëren. Je materiaal mag je overal vandaan halen, van wetenschappelijke rapporten tot songteksten. Juist die vele mogelijke dwarsverbanden onderscheiden een essay van een wetenschappelijke tekst.

Stel bijvoorbeeld dat je je al een tijdje ergert aan mensen die trein en tram proberen in te komen vóórdat iedereen de trein verlaten heeft – een verschijnsel dat de laatste jaren steeds vaker de kop opsteekt. Als je rechttoe rechtaan je ergernis zou uitschrijven, zou je geen essay hebben, maar een opiniërend stuk, een column. Je onderzoekt namelijk niets, poneert alleen maar.

Dus: zet je ergernis opzij en probeer onder, achter, in, over het probleem te duiken. Je medepassagiers vóór laten gaan is een kwestie van etiquette, maar wat is de functie van etiquette? Kan die functie veranderen? Ken je nog meer voorbeelden van modern voordringen? Waar doet je die langs elkaar duwende en schuivende massa aan denken, welk beeld komt in je op? Hoe gaat het in de ons omringende landen? Hebben we eigenlijk al een naam voor de voordringers? En hoe noemen we de mensen die zich laten wegdringen? Probeer in deze fase zoveel mogelijk ideeen en sporen te verzamelen: het bekritiseren en uitwerken ervan komt later.

Oefening:

  • Ga terug naar je basisvraag of –kwestie uit oefening
  • Zet deze middenop een vel papier.
  • Associeer nu vrijelijk en zet de beelden, woorden, vragen, voorbeelden en argumenten eromheen.
  • Schets met pijlen welke elementen met elkaar te maken hebben.
  • Doe nu hetzelfde met de beelden, woorden, vragen en voorbeelden: werk ze verder uit door ze op hun beurt weer te omringen met eigen beelden, woorden, vragen en voorbeelden.
  • Hoe ga je hier een essay uitschrijven? Bedenk een route, een structuur, een vorm.

Deel 5: Zien, voelen, ruiken

Na het vrijelijk associëren begint het bekritiseren van je eigen ideeën: welke zijn te evident, welke sporen lopen dood. Zoek naar de gedachtensporen waarvan je – vaak intuïtief – vermoedt dat er veel achter schuilt. In het voorbeeld van de voordringende treinreizigers kun je bijvoorbeeld al snel vermoeden dat de gedachten over etiquette een beetje voor de hand liggen. En een sociologische verkenning van treingedrag bij onze buurlanden is meer iets voor Elsevier. Zoek naar een vager, lastiger spoor, zoals de naamgevingskwestie of een intrigerend beeld dat spontaan bij je opkwam, toen je over dit onderwerp nadacht. Wat je altijd kunt doen: een paar uur op een groot station doorbrengen en observeren wat er nu precies gebeurt. Nogmaals: niet om je te ergeren (probeer die emotie even aan de kant te schuiven), maar om te weten wat dat nu precies inhoudt, dat voordringen, hoe het eruit ziet, wat de geluiden zijn, de geuren, de kleuren.

Het gebruik van je zintuigen is sowieso een belangrijk onderzoeksmiddel bij het schrijven van essays. Je bent je eigen controlemiddel, je eigen meetinstrument. Een goede essayist is een scepticus, iemand die veel bekritiseert, over weinig een pasklaar oordeel klaar heeft, en alles zoveel mogelijk onderzoekt. De zintuigen spelen daarbij een cruciale rol. Wat betekent vriendschap? Observeer ‘ns een verjaardagsfeestje, probeer in het café de echte vriendschappen te onderscheiden van de onechte, en stel enkele cruciale vragen aan je beste vriend of vriendin. Kijk, meet, leer.

Oefening:

  • Neem je onderwerp, je vraag of je twijfel en verzin een onderzoek dat je zou kunnen doen: een literatuuronderzoek in de bibliotheek, observeer het gedrag van mensen, of houdt een weeklang je eigen leven in de gaten.
  • Kijk, meet, leer.
  • Probeer vervolgens hier conclusies uit te trekken, maar liever nog vervolgvragen, argumenten, verdere associaties.

Deel 6: Vloeiende vormen

Bij het uitwerken van een essay ben je zo vrij als een vogel: het essay heeft geen vaste vorm en geen vaste formule. Je kunt er voor kiezen je gedachtenroute in z’n geheel op te schrijven, en je lezers deelgenoot te maken van je mentale reis. Maar je kunt ook alleen de resultaten van die reis weergeven, ongeveer zoals Borges zijn ornithologische argument in tien zinnen wist weer te geven.

Belangrijker nog dan de vorm is de stijl waarin je dit alles giet. Een essay is een literaire vorm en probeer daarom zo weinig mogelijk te preken, ook al geloof je zeer sterk in je eigen opvattingen. Wees vooral sceptisch – ook over je eigen gedachten, waarden en ideëen. Onderzoek veel, geloof in weinig.

Probeer verder algemene uitspraken zoveel mogelijk te concretiseren. Dat de verkeersveiligheid eind jaren ’60 bar en boos was, is een algemene uitspraak, dat er toen meer dan drieduizend verkeersdoden per jaar waren (nu: om en nabij de 1100) is een concreet feit waar je lezers zich iets bij kunnen voorstellen.

Een ander iets dat je bij het schrijven in de gaten moet houden is dat je natuurlijk met een rationeel betoog bezig bent, met argumenten en redeneringen. Dat kan een gortdroog betoog worden. Presenteer daarom de feiten zo levendig mogelijk. Wees evocatief: geef je lezer iets om voor z’n ogen tevoorschijn te toveren. Mondialisering is een groot woord, maar een korte beschrijving van de Amerikaanse callcenters in New Delhi of de bloemenveiling van Aalsmeer waar rozen uit Rwanda worden verhandeld, levert je lezer een beeld.

Om het spannend te houden kun je werken met de bekende middelen die je ook bij proza of toneel toepast: werp vragen op, laat opzettelijk gaten vallen die je elders pas invult en kom steeds terug op je hoofdvraag, het liefst in verschillende varianten. Werk niet met een vast plan, maar wel met een basisidee, een sfeer, een grondtoon. Wat je altijd kunt doen om een langzaam inzakkend essay te versterken is een tweede lijn aan te brengen. Dat kan zelfs een prozaverhaal zijn, zoals Milan Kundera toepaste in zijn novelle Ballingen. Pas met zo’n afwisseling van betoog en verhaal wel op dat je de lezer niet te snel heen en weer laat schieten: geef hem rustig de tijd om in je betoog of in je verhaal te komen. Liever een paar pagina’s per deel, dan afwisselen per alinea.

Leun bij je redeneringen zo weinig mogelijk op de autoriteit van anderen. Citeren mag, maar nog beter is het, om het gelezene te herkauwen en in je eigen woorden neer te pennen.

Oefening:

  • Werk je gedachtenstroom uit.
  • Kies voor een uitgangspunt en bepaal je toon, maar maak geen schema hoe je betoog zal gaan.
  • Laat je leiden door je eigen geschrijf.
  • Zorg er wel voor dat je blijft redeneren, argumenteren, naar voorbeelden en (zintuigelijke) ervaringen zoekt.
  • Ga niet te snel, wees precies in je redeneringen en argumenten. Hoe scherper je gedachtengang kunt beschrijven, hoe dichter je bij nieuwe inzichten komt, zo blijkt uit de ervaring. Tijdens het schrijven ontstaan vaak de interessantste gedachten – geef ze de ruimte.
  • Lees vervolgens je eigen essay en probeer te achterhalen of hij ‘werkt’.
  • Waar ga je te snel, waar te langzaam? Blijft er genoeg over om als lezer dóór te willen lezen?
  • Is het slot intrigerend genoeg om nog ‘ns flink over na te denken?
  • Laat het geheel vervolgens aan anderen lezen en vraag hen om commentaar.
  • Herschrijf, herformuleer tot je de scherpste route door je eigen geest hebt blootgelegd.

Meer schrijfoefeningen...

Heb je een tip voor een onderwerp van een schrijfoefening? Stuur dan een mailtje hier.

0 Thoughts to “Schrijven Van Een Essay Voorbeeld Brieven

Leave a comment

L'indirizzo email non verrà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *